گزیده‌ای از یادداشتی در باب تحریم ملی در افریقای جنوبی و همبستگی جامعه بین‌الملی و کارزارهای دیگر همسو

نویسنده: کریستابِل گِرنی Christabel Gurney
تاریخِ نگارش: جونِ ۱۹۹۹

 

۴۰ سال پیش، روز ۲۶ ژوئن ۱۹۵۹، گروهی از تبعیدی‌های افریقای جنوبی و حامیان بریتانیایی‌شان در “هولبر هال” (Holborn Hall) لندن ملاقات کردند تا تحریم میوه، سیگار و کالاهای دیگری را که از این کشور وارد می‌شد آغاز کنند. با اینکه در اوایل، این تحریم‌ها همه‌گیر نشده بود، با گذشت نه ماه مغازه‌داران زیادی از فروش کالاهایی که از آفریقای جنوبی وارد می‌شد خودداری می‌کردند. تا آن موقع احزاب سیاسی مختلف، همگی، به اضافه‌ی ۲۲ دولت محلی حامی این بایکوت بودند و مصرف میوه‌های آفریقای جنوبی در مدارس، کلانتری‌ها و سربازخانه‌ها متوقف شده بود. رهبر حزب کارگر بریتانیا، هیو گیتسکیل (Hugh Gaiteskell)، در ۹ مارس ۱۹۶۰ به طور علنی در تلویزیون، تحریم میوه و بایکوت تمامی اجناسی را که از آفریقای جنوبی وارد می‌شدند اعلام کرد و با این کار ضربه بزرگی به عوامل استبداد و تبعیض در آن کشور وارد شد. این ضربه، نشانه حمایت بزرگی از طرف یک قدرت اصلی اروپا برای جنبش آزادی و تساوی شهروندان آفریقای جنوبی بود.

با موفقیت حزب (به اصطلاح) ملی آفریقای جنوبی در انتخابات همگانی ۱۹۴۸، مردم بریتانیا با تعجب و هراس شاهد معرفی لایحه‌های فوق‌العاده تبعیض‌آمیز نسبت به جداسازی سفیدپوستان، آفریقایی‌های بومی، رنگی (دو یا چند رگه‌ها)، و افراد هندی‌الاصل در مجلس کشور بودند. این لوایح که اکثراً به قانون تبدیل می‌شدند، کم‌کم باعث شد که همه کشورهای مشترک‌المنافع بریتانیایی رفتار سیاسی آفریقای جنوبی را زیر سوال ببرند و عضویت این کشور در بین کشورهای بریتانیایی هم زیر سوال برود. به طوری که کشورهای دیگر بر این نظر بودند که آفریقای جنوبی را از گروه اخراج و تیم‌های ورزشی «سفیدپوستان خالص» این کشور را هم از بازی‌های بین‌المللی حذف کنند.

حمایت از این تحریم در کشورهای تحت سلطه بریتانیا در واقع حمایت از آزادی همین افراد از قوانین تبعیض‌آمیز کشور خودشان هم بود. جنبش‌های آزادی مستعمره‌های انگلیس هم‌پای این تحریم آفریقای جنوبی قدم برمی‌داشتند. جنبش آزادی مستعمره‌های انگلیس از نظر هم‌فکری و اقتصادی با جنبش ضد تبعیض آفریقای جنوبی همکاری داشتند. همچنین تمام تبعیدی های آفریقایی‌الاصل در سراسر جهان برای اصول این گروه‌ها تلاش می‌کردند و این همکاری همگانی بین گروه‌های زیاد و متفاوت ولی یک‌سو، برای همگی ثمربخش بود.

حزب‌های سیاه‌پوست، هندی‌الاصل، «رنگی» و سفیدپوستان دموکراتیک مجلس آفریقای جنوبی در اواخر دهه‌ی چهل با همبستگی سرتاسری در تحصن، نشست و فعالیت‌های مدنی این‌گونه شرکت می‌کردند. تا آخر دهه ۱۹۵۰، دولت رسمی در برخورد با این حرکات معترضانه، هرگونه فعالیت سیاسی را غیرقانونی و فعالان را زندانی می‌کرد. حتی رهبران این احزاب سیاسی هم به دست نژادپرستان در حصر به سر می‌بردند. به طور مثال در سال ۱۹۵۷، مردم شهر آلکساندراو برای سه ماه اتوبوس‌ها را تحریم کردند و روزانه پیاده سر کار می‌رفتند. به دنبال آن، شرکت اتوبوسرانی مجبور به کم کردن قیمت بلیت اتوبوس شد و مسلما از نظر اقتصادی ضرر کرد. تا اینکه در سال ۱۹۵۹، حزب ANC مجلس آفریقای جنوبی (که علیه نژادپرستی بود)، اعلام کرد: «قدرت بایکوت ما بر روی اقتصاد، قوی‌ترین اسلحه سیاسی ما در برابر تبعیض و بی‌عدالتی است.» بهار ۱۹۵۹ با بایکوت سراسری سیب‌زمینی همراه شد؛ چون مزارع کشت سیب‌زمینی توسط زمین‌داران برده‌دار و تبعیض‌گرا اداره می‌شدند. هم‌چنین چندی نگذشت تا بایکوت سراسری تمام موادی که از کارخانجات این‌گونه افراد تولید می‌شدند هم شروع شد. روز تاریخ‌ساز ۲۶ ژوئن از آن سال تا به امروز به نام روز آزادی آفریقای جنوبی شناخته می‌شود.

حزب ANC خوب می‌دانست که برای رسیدن به اهدافش به حمایت عناصر بین‌المللی احتیاج دارد. کنگره فرا-آفریقایی (اتحادیه کشورهای قاره آفریقا) در دسامبر ۱۹۵۸ تحریم تمامی کالا و اجناس آفریقای جنوبی را اعلام کرد. با مشارکت کشورهای دیگر در سراسر دنیا، حزب ANC به خوبی متوجه قدرت چندین برابر خود شد و در بیانیه‌ای گفت: «اکنون بازوی اقتصادی ما با حمایت ارگان‌های بین‌المللی، تبدیل به یک سلاح پرنیرو و توانمند شده است.»

از سوی دیگر، در لندن، شهروندان آفریقای جنوبی در غربت به طور مرتب با داخل کشورشان در تماس بودند و تا جای ممکن سعی بر این داشتند که افراد جامعه انگلیس را از آثار تبعیض‌ (آپارتاید) آگاه سازند. همان‌طور که پیشتر گفته شد، جامعه در تبعید موفق به اعمال تحریم اجناس وارداتی آفریقای جنوبی شده بود و این تحریم‌ها نیمه موفقیت‌آمیز بود. در همین حال، حزب ‌ANC، یکی از رهبران و فعالان خود را به نام تنیسون مکیوان (Tennyson Makiwane) به خارج از آفریقا فرستاد تا برای کارزار آزادی‌ با استفاده از تحریم، آگاه‌سازی و جلب رضایت کند. یکی از متداول‌ترین انتقادها به تحریم در آن روزها، و حتی بعدتر، این بود که تحریم‌ها خود به مردمی که قرار است در آینده خدمت کنند، اول ضرر می‌رساند. نکته قابل توجه اینجاست که بدانیم این انتقاد اکثرا توسط افرادی بود که خود علیه تحریم و علیه جنبش آزادی‌خواهی بودند. در عین حال برخی از صنف‌های کارگری هم نظر داشتند که چنین تحریم‌هایی باعث کاهش کیفیت زندگی آفریقایی‌ها می‌شود. به عنوان یک فرد بومی آفریقای جنوبی، تنیسون مکیوان تاکید بر این داشت که عامه مردم آفریقایی در همین حال حاضر مورد آزارند و زندگی بی‌کیفیتی دارند و ضرر کوچکی که ممکن است از این تحریم‌ها ناشی شود، قیمت نادیده‌ای در برابر به دست آوردن آزادی است.

خوشبختانه فضای باز انگلیس برای رشد فعالیتهای مدنی و ترویج کارزارهای آزادی‌خواهی مناسب بود. کارزار تحریم کالاهای آفریقای جنوبی با همبستگی کشورهای مستعمره انگلیس که خواهان استقلال خود بودند یک حامی قوی و فرا-مرزی پیدا کرده بود. با همبستگی گروه‌های مختلف ولی همسو، نشست ۲۴ ساعته‌ای در ۲۶ ژوئن ۱۹۵۹ در تالار هالبورن واقع در “خانه‌ آفریقا‌ی جنوبی” در لندن رخ داد.

جالب این است که بدانیم نهضت طرفداران کارزار آزادی‌خواهان به طور کاملا آگاهانه این تحریم ملی را قبل از اعمال تحریم سیاسی دولتی انتخاب کردند. بیش از ۸۰۰۰ نفر در میدان ترافالگار جمع شدند تا به سخنان رهبر حزب‌شان گوش بدهند. تحریم اجناس از سوی ملّت انگلیس قبل از تحریم سیاسی از سوی دولت انگلیس انجام شد، و این قدم اول از سوی ملت، لازمه‌ی هرگونه راهکار سیاسی بود. آنگونه که “هیو گتسکیل”، رهبر حزب کارگر گفته: «تحریم، یک حرکت نمادین است. یک حرکت نمادین و حقیقتا ملیِ یک ملت متحدی است که خود را به یک آرمان فراتر از سیاست‌های داخلی متعهد کرده‌اند.»

https://www.sahistory.org.za/archive/when-boycott-began-bite

2019-02-26T21:07:45+00:00